Spotkanie odbyło się w Poznaniu, 27 maja br.
Przyszłość ZIT I IIT
Przewodniczący Komisji, Łukasz Medeksza, przedstawił odpowiedź wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej, Raffaele Fitto na przesłane mu stanowisko Zgromadzenia Ogólnego Związku Miast Polskich w sprawie przyszłości ZIT oraz IIT (https://www.miasta.pl/aktualnosci/zmp-w-sprawie-unijnych-srodkow-dla-miast-i-miejskich-obszarow-funkcjonalnych)
W stanowisku Związek apeluje o ochronę interesów miast i obszarów funkcjonalnych w nowej perspektywie finansowej UE na lata 2028–2034. Podkreśla sukces mechanizmu ZIT w Polsce, który objął 95 obszarów i zarządza projektami o wartości ok. 6,9 mld euro, wspierając współpracę samorządów oraz realizację planów zrównoważonej mobilności miejskiej. Postuluje utrzymanie ZIT jako obowiązkowego narzędzia polityki miejskiej, zapewnienie dedykowanych środków dla miast w ramach budżetu UE i przeznaczenie dla miast co najmniej 15% funduszy w ramach polityki spójności. Związek popiera także 10-punktowy plan Local Alliance (koalicji ośmiu europejskich sieci zrzeszających miasta, w tym CEMR, do którego należy ZMP) wobec nowej perspektywy finansowej UE.
W swojej odpowiedzi Rafaele Fitto potwierdził kluczową rolę miast i zapowiedział utrzymanie zdecentralizowanego podejścia w nowym budżecie UE. Podkreślił znaczenie zintegrowanych strategii rozwoju oraz większej elastyczności w dostosowywaniu wsparcia do potrzeb terytorialnych. Pozytywnie ocenił także działania Polski, w tym zaproponowany przez polski rząd projekt Ustawy o zrównoważonym rozwoju miast i obszarów funkcjonalnych. (Odpowiedź Raffaele Fitto pod tekstem w załączeniu.)
Prace nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (PPKR)
Jednym z głównych tematów spotkania były prace nad nowym Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego, który będzie podstawą wykorzystania funduszy unijnych w kolejnej perspektywie finansowej.
Zwrócono uwagę na ograniczoną reprezentację miast w zespole pracującym nad dokumentem. Początkowo rząd przewidział jedynie kilka miejsc dla przedstawicieli wszystkich korporacji samorządowych, co spotkało się z krytyką z ich strony. Obecnie liczba ta została zwiększona.
W interesie miast jest wyodrębnienie tzw. „rozdziału miejskiego” w PPKR i podobnych rozdziałów w programach regionalnych. Może to jednak wiązać się z koniecznością zarekomendowania przez miasta konkretnych wskaźników oraz propozycji projektów pod środki unijne na lata 2028-2034.
Niepewność strategiczna
Znaczącym kontekstem dla omawianych działań pozostaje decyzja premiera o odrzuceniu rządowego projektu nowej Strategii Rozwoju Polski (informowała o tym prasa). Jednym z celów strategii miało być wzmacnianie policentrycznej struktury kraju. Rozwinięciem tej idei miała być zarówno Ustawa o zrównoważonym rozwoju miast i obszarów funkcjonalnych, jak i PPKR. Cały ten zapowiadany pakiet dokumentów był – przynajmniej w założeniach – korzystny dla miast. Jednak odrzucenie projektu strategii oznacza, że losy projektu wspomnianej Ustawy oraz kształt PPKR stały się mocno niepewne.
W tej sytuacji uczestnicy spotkania podkreślili konieczność wypracowania stanowiska środowiska samorządowego w sprawie przyszłości Strategii Rozwoju Polski, w tym poparcia idei wzmacniania policentrycznej struktury kraju.
Dyplomacja samorządowa – rosnące znaczenie i brak ram
Jednym z kluczowych wątków była rola samorządów w relacjach międzynarodowych. Zwrócono uwagę, że miasta prowadzą intensywną współpracę zagraniczną, uczestniczą w sieciach europejskich oraz angażują się w działania na rzecz rozwoju gospodarczego i promocji.
Jednocześnie podkreślono brak jasnych wytycznych ze strony administracji rządowej, spójnej polityki wobec partnerów międzynarodowych oraz formalnych ram tzw. „dyplomacji samorządowej”.
Współpraca z Ministerstwem Spraw Zagranicznych
W odpowiedzi na powyższe wyzwania zaproponowano zorganizowanie spotkania z przedstawicielami Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Celem miałoby być określenie kierunków współpracy międzynarodowej, przekazanie samorządom praktycznych wytycznych oraz lepsze skoordynowanie działań lokalnych i krajowych.
Sztuczna inteligencja i innowacje
Dyskutowano również o możliwościach wykorzystania sztucznej inteligencji w administracji publicznej. Zidentyfikowane wyzwania to m.in. brak odpowiednich kadr, niepewność regulacyjna oraz obawy związane z ryzykiem wdrożeń.
Programy unijne i współpraca międzynarodowa
Przedstawiono aktualne możliwości udziału w programach europejskich, takich jak URBACT i Europejska Inicjatywa Miejska. Podkreślono znaczenie aktywnego udziału miast w projektach sieciowych i inicjatywach międzynarodowych jako narzędzi wdrażania lokalnych strategii rozwoju.
Wnioski i dalsze działania
Wśród najważniejszych kierunków dalszych działań wskazano wzmacnianie reprezentacji miast w procesach decyzyjnych dotyczących polityki UE, rozwój współpracy międzynarodowej oraz aktywne uczestnictwo w inicjatywach europejskich.
28 maja członkowie Komisji wzięli udział w konferencji „Międzynarodowe sieci miast i regionów”. Rozmawiano o aktywności polskich jednostek samorządu terytorialnego w międzynarodowych zrzeszeniach społeczności lokalnych i regionalnych oraz o współpracy z MSZ.
Kolejne posiedzenie Komisji zaplanowane jest na wrzesień.
(KP)
