Trzecie spotkanie Forum Miast Transformacji Energetycznej, które odbyło się 18 września w formule online, było przede wszystkim spotkaniem z praktyką. Po wcześniejszych rozmowach o uwarunkowaniach prawnych, technologiach i budowaniu lokalnych systemów energetycznych uczestnicy przyjrzeli się konkretnym rozwiązaniom, które są już wdrażane w polskich samorządach.

Był to kolejny etap całorocznego cyklu Forum. Uczestniczą w nim samorządy zakwalifikowane w naborze przeprowadzonym na początku roku przez Fundację Miasto i Związek Miast Polskich.

Potrzeby samorządów zmieniają się wraz z Forum

Program FMTE od początku został oparty na trzech filarach: uwarunkowaniach formalnoprawnych, technologiach oraz komunikacji i partycypacji społecznej. Kolejne spotkania oraz prowadzone wśród uczestników ankiety pokazują jednak, że wraz ze zdobywaną wiedzą zmieniają się również potrzeby samorządów.

– Na początku pojawiało się pytanie: nie wiemy, jak realizować transformację, nie mamy wiedzy, dostępu do ekspertów i aktualnego przeglądu przepisów prawnych. Na drugim spotkaniu samorządy wskazywały już: wiemy, co mamy robić i jak mamy robić, ale potrzebujemy systemowych rozwiązań – mówi Justyna Pietrzykowska, dyrektor Fundacji Miasto, koordynatorka Forum Miast Transformacji Energetycznej.

Problemem pozostaje bowiem to, że wiele JST realizuje nadal pojedyncze, punktowe inwestycje. Tymczasem skuteczna transformacja wymaga łączenia ich w jeden przemyślany system, dopasowany do lokalnych zasobów, możliwości i potrzeb mieszkańców.

Dlatego trzecie spotkanie Forum zostało niemal w całości poświęcone praktycznym przykładom.

Od spółdzielni energetycznej po biogaz i ciepłownictwo

Samorządowcy mogli przyjrzeć się różnym drogom prowadzenia lokalnej transformacji: od spółdzielni energetycznych, przez modernizację systemów ciepłowniczych, po wykorzystanie biogazu i biometanu.

Policzna przedstawiła doświadczenia związane z utworzeniem spółdzielni energetycznej, która pozwoliła znacząco ograniczyć koszty energii. Sierpc pokazał możliwości budowania lokalnego systemu bioenergii i ciepła w oparciu o zasoby dostępne na miejscu. Z kolei doświadczenia Elektrociepłowni Ciechanów były punktem wyjścia do rozmowy o modernizacji, cyfryzacji i optymalizacji lokalnych systemów ciepłowniczych.

Ważnym elementem spotkania była również dyskusja o możliwościach wykorzystania biogazu i biometanu w gospodarce komunalnej oraz o tym, w jakich warunkach takie rozwiązania mogą stać się częścią lokalnego systemu energetycznego.

Nie zabrakło także kwestii społecznych. Wróblew podzielił się doświadczeniami dotyczącymi rozmowy z mieszkańcami i budowania akceptacji dla zmian związanych z transformacją energetyczną.

Nie kopiować, ale korzystać z doświadczeń innych

Forum służy nie tylko prezentowaniu dobrych praktyk. Jego istotą jest rozmowa o tym, czy rozwiązanie zastosowane w jednym miejscu można przenieść do innego samorządu i jakie warunki muszą być spełnione, aby rzeczywiście miało to sens.

Podczas trzeciego spotkania pojawiały się więc bardzo konkretne pytania. Czy rozwiązania dotyczące zarządzania energią i rachunkami stosowane w jednym mieście można wykorzystać w innym? Czy doświadczenia Ciechanowa, Płońska czy Lidzbarka Warmińskiego mogą być przydatne przy projektowaniu lokalnych systemów energetycznych? Czy biogazownia sprawdzi się w średnim mieście? Czy warto inwestować w magazyn ciepła?

Gotowych odpowiedzi wspólnych dla wszystkich nie ma. W polskich samorządach funkcjonują już jednak rozwiązania, które pozwalają innym uczyć się na konkretnych doświadczeniach, analizować je i sprawdzać możliwość ich zastosowania we własnych warunkach. To właśnie wymiana tych doświadczeń jest jednym z najważniejszych założeń Forum.

Największa luka? Przejście do wdrożeń

Po trzech spotkaniach FMTE coraz wyraźniej widać, że samorządy są już na innym etapie rozmowy o transformacji niż jeszcze kilka miesięcy temu.

– Największym wyzwaniem nie jest już dostęp do wiedzy, ale rzeczywiście przejście do kolejnej fazy – wdrażania, realizowania inwestycji w sposób zintegrowany i zgodny z potrzebami lokalnej społeczności – podsumowuje Justyna Pietrzykowska.

To także jeden z najważniejszych wniosków z dotychczasowego przebiegu Forum. Transformacja energetyczna nie kończy się na wyborze technologii ani realizacji pojedynczej inwestycji. Wyzwaniem staje się połączenie dostępnych rozwiązań w system, który odpowiada na rzeczywiste potrzeby konkretnego miasta lub gminy.

Przed uczestnikami FMTE jeszcze ostatnie spotkanie obecnego cyklu. W listopadzie spotkają się w Krakowie na warsztacie poświęconym angażowaniu mieszkańców i budowaniu lokalnych partnerstw dla transformacji energetycznej.

Forum Miast Transformacji Energetycznej jest inicjatywą Fundacji Miasto i Związku Miast Polskich. Projekt dofinansowano ze środków Fundacji ORLEN.